اگر والدین شما 100 سال عمر نمایند، آیا شما هم صدساله می شوید؟ جامع ترین پژوهش علمی پاسخ می دهد - مجله روگذر

طول عمر صد ساله پدیده ای بسیار نادر است و تنها در حدود 0.01 درصد از جمعیت دنیا دیده می گردد. دانشمندان سال ها در پی پاسخ این پرسش بودند که آیا این امتیاز ویژه ریشه در وراثت دارد یا صرفاً ناشی از سبک زندگی سالم است. برای یافتن پاسخ، پژوهشگران دانشکده پزشکی آلبرت اینشتین (Albert Einstein College of Medicine) در نیویورک، داده های سه تحقیق بلندمدت را تحلیل کردند. این مجموعه شامل بیش از 2300 نفر از بچه ها افراد صدساله (Centenarians) و 1700 نفر در گروه کنترل با والدینی با طول عمر معمولی بود؛ مجموعه ای که جامع ترین پژوهش اجرا شده در این حوزه به شمار می آید و نتایج آن در نشریه JAMA Network Open منتشر شده است.

خطر فشار خون، بیماری قلبی و مرگ زودهنگام در بچه ها صدساله ها چقدر کمتر است؟

داده های این پژوهش تفاوت های چشمگیری را آشکار کرد. بچه ها افراد صدساله در هر سنی 32 درصد کمتر از هم سالان خود به فشار خون بالا مبتلا می شوند، احتمال ابتلای آن ها به بیماری های قلبی عروقی 33 درصد پایین تر است و خطر مرگ زودهنگام در آن ها 42 درصد کاهش نشان می دهد. در دو گروه از سه جامعه آماری آنالیز شده، خطر سکته مغزی نیز به شکل محسوسی کمتر بود.

طول عمر صد سالگی برای بچه ها این خانواده ها فقط یک سابقه خانوادگی نیست، بلکه نوعی سپر زیستی به همراه دارد که زمان آغاز بیماری ها را به عقب می اندازد. بر اساس داده ها، آغاز فشار خون بالا در این افراد حدود 5 سال دیرتر از هم سن وسالان رخ می دهد و زمان مرگ آن ها نیز به طور میانگین 3 سال به تأخیر می افتد؛ سال هایی باارزش که کیفیت زندگی بالاتری را در دوران سالمندی رقم می زند.

همخوانی نتایج در سه تحقیق مستقل نشان می دهد که طول عمر استثنایی یک ویژگی ارثی پایدار در خانواده هاست و نمی توان آن را حاصل تصادف دانست.

سرطان: چرا این بیماری از قاعده کلی جدا است؟

با وجود محافظت بالای عروقی، یک بیماری از این الگوی کاهشی پیروی نکرد: سرطان. در بچه ها افراد صدساله، کاهش محسوسی در مقدار ابتلا به تومورهای سرطانی ثبت نشد. با این حال، تفاوت مهمی میان ابتلا به بیماری و مقدار مرگ ومیر ناشی از آن وجود دارد.

پژوهشگران دو احتمال را برای این پدیده مطرح می نمایند؛ نخست اینکه بدن بچه ها افراد صدساله مقاومت بهتری در برابر بیماری دارد و با وجود ابتلا، نرخ مرگ ناشی از سرطان در آن ها پایین تر است. احتمال دوم این است که این افراد به علت مراجعات پزشکی منظم تر، غربالگری های بیشتری انجام می دهند و در نتیجه تومورهای اولیه و کم خطری که تهدیدی برای زندگی نیستند در مراحل ابتدایی شناسایی و ثبت می شوند.

اگر ژن خوبی دارید، می توان سبک زندگی را نادیده گرفت؟

تغذیه، سطح تحصیلات، شرایط مالی و مصرف دخانیات از عوامل اثرگذار بر سلامت در دوران کهنسالی هستند. محققان برای اطمینان از نتایج، افراد گروه کنترل را بر اساس تمامی این متغیرها با بچه ها افراد صدساله همسان کردند. حتی در شرایط محیطی و رفتاری کاملاً یکسان، بچه ها افراد صدساله همچنان رجحان سلامتی خود را حفظ کردند.

اریک رید (Eric Reed)، پژوهشگر ارشد این تحقیق، یادآور می گردد که این نتایج به معنی بی اثر بودن رفتارهای فردی نیست. حفظ سبک زندگی سالم برای همه افراد لازم است؛ اما افراد متعلق به خانواده های دارای طول عمر بالا، از ویژگی های زیستی خاصی بهره می برند که اثر آسیب های محیطی را خنثی یا کمتر می نماید.

رازهای پنهان در ژن های طول عمر

در جمعیت عادی، سهم ژنتیک در تفاوت طول عمر افراد حدود 20 تا 25 درصد تخمین زده می گردد؛ اما در خانواده هایی با سابقه کهنسالی استثنایی، این سهم ژنتیکی بسیار پررنگ تر است.

یکی از شناخته شده ترین عوامل در این زمینه، ژن FOXO3 است که گونه های خاصی از آن در جمعیت های مختلف با افزایش طول عمر ارتباط مستقیم دارند. پژوهش های اجرا شده در کالج آلبرت اینشتین روی جوامع خاص نشان داده است که دارندگان این تنوع ژنتیکی، سوخت وساز چربی و کلسترول سالم تری دارند و سلول های بدن آن ها در برابر آسیب های اکسیداتیو مقاوم تر عمل می نمایند.

ویژگی های شخصیتی و تاب آوری روانی در کهنسالان

در کنار ساختار ژنتیکی، ارزیابی های روان شناختی روی افراد بسیار کهنسال نشان می دهد که ویژگی هایی مانند ثبات هیجانی، انعطاف پذیری در برابر مسائل و توانایی بازگشت به حالت تعادل پس از استرس در این افراد بیشتر است. این ویژگی ها بار فرسایشی فشارهای عصبی را بر سیستم گردش خون و قلب کاهش می دهد.

رسیدن به 100 سالگی حتی با داشتن والدینی کهنسال تضمین شده نیست. با این حال، بچه ها افراد صدساله با بدنی مقاوم تر وارد سال های پایانی زندگی می شوند؛ بدنی که دیرتر درگیر نارسایی های قلبی و فشار خون می گردد و فرصت بیشتری برای زیستن در سلامت دارد.

منبع: JAMA Network Open

پیشنهاد اختصاصی سردبیر (علیرضا مجیدی)

این مقاله مجذوب کننده و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشته های مرتبط کلیک کنید:

• پژوهش نو نشان می دهد داروهای GLP-1 یا همان آمپول های لاغری، ممکن است خطر ریزش مو را در بعضی مردان افزایش دهند
• دانشمندان شش ساختار مرموز در اعماق زمین کشف کردند؛ این پدیده ها چگونه شناسایی شدند؟
• کاهش درد پایین کمر با یک روش سنتی؛ نتایج یک کارآزمایی بالینی نو
• سرنوشت مدارس شناور بنگلادش؛ قایق هایی که مسیر آموزش را دگرگون کردند
• کشف درب کاذب مقبره سقاره؛ دروازه روح در مصر باستان
• استفاده از اسکلت آموزشی به جای پایه سرم در بیمارستانی شلوغ