پرواز 24 ساعته بدون توقف از استرالیا تا فرانسه؛ رکوردشکنی تازه ایرباس A350 در پروازهای فوق طولانی
به گزارش مجله روگذر، چند روز پیش اخباری از دنیای هوانوردی منتشر شد که شاید برای بسیاری از ما که تجربه پروازهای طولانی و خسته کننده را داریم، شبیه به یک کابوس یا برعکس، یک معجزه تکنولوژیک باشد! پروازهای مستقیم بین قاره ای همیشه با چالش های فنی و انسانی متعددی روبرو بوده اند، اما تازه ترین آزمایش های هواپیمایی نشان می دهد که مرزهای جابه جایی هوایی در حال جابه جایی است.
شرکت های بزرگ هواپیمایی در پی کم کردن توقف ها و یکسره کردن مسیرهای طولانی هستند، اما حالا معین شده که ایرباس و کانتاس گام بسیار بلندی در این مسیر برداشته اند. در این نوشته با هم می بینیم که چطور یک هواپیمای مسافربری توانسته بیش از 24 ساعت به طور مداوم پرواز کند و این پرواز آزمایشی چه تاثیری بر آینده سفر های هوایی ما خواهد داشت. آیا واقعاً مسافران تاب تحمل بیش از 20 ساعت نشستن در صندلی هواپیما را دارند و این پروژه ها از نظر مالی و محیط زیستی توجیه پذیر هستند؟
???? لیست بخش های این نوشته
(کلیک کنید)
- جزئیات رکوردشکنی پرواز 24 ساعته بین تولوز و ملبورن
- پروژه طلوع آفتاب و تغییرات ساختاری در ایرباس A350-1000ULR
- مدیریت خستگی خلبانان در مسیرهای طولانی و رفاه مسافران
- چالش های مالی و تاثیر قیمت سوخت بر پروازهای فوق طولانی
- نگاهی به تاریخچه پروازهای غیرمستقیم و تکامل مسیرهای هوایی
- تأثیرات زیست محیطی و مصرف سوخت در پروازهای بدون توقف طولانی
- پزشکی پرواز و اثرات بیولوژیک بیش از 20 ساعت پرواز بر بدن انسان
جزئیات رکوردشکنی پرواز 24 ساعته بین تولوز و ملبورن
یک جت مسافربری تازه ساخته شده به وسیله شرکت ایرباس پیروز شد یک پرواز آزمایشی فوق طولانی را بین استرالیا و فرانسه به مدت زمان بیش از 24 ساعت به سرانجام برساند. این کار مسیر را برای راه اندازی طولانی ترین پروازهای تجاری بدون توقف دنیا هموارتر نموده است. هواپیمای مورد نظر، یعنی مدل ایرباس A350-1000ULR، به طور ویژه برای خطوط هوایی کانتاس (Qantas Airways) پیشرفته تا در مسیرهای برنامه ریزی شده بدون توقف بین سیدنی و شهرهایی مانند نیویورک یا لندن به کار گرفته گردد. این شرکت هواپیمایی استرالیایی دوازده فروند از این جت های تازه را برای پروژه موسوم به پروژه طلوع آفتاب (Project Sunrise) سفارش داده و میخواهد فروش بلیط های این مسیر را شروع کند.
این جت مدرن پیش از انجام این پرواز تاریخی، پروازهای آزمایشی اولیه خود را در نزدیکی تاسیسات ایرباس در شهر تولوز فرانسه با حضور تیم کوچکی از خلبانان و مهندسان آزمایش انجام داده بود. هواپیما پس از خروج از تولوز، به مدت 19 ساعت و 13 دقیقه در آسمان بود تا در نهایت در ملبورن استرالیا فرود آمد. این پرواز مقدمه ای شد برای مسیر بازگشت که رکوردی شگفت انگیز برجا گذاشت. در پرواز بازگشت، هواپیما پس از پرواز از ملبورن و طی مسافتی طولانی، دقیقاً پس از 24 ساعت و 25 دقیقه در تولوز به زمین نشست.
بر اساس آمارهای رسمی ارائه شده، در پرواز بازگشت از ملبورن به تولوز مسافتی در حدود 23076 کیلومتر (12460 میل دریایی) پیموده شده است. اطلاعات سرویس های تعقیب پرواز مانند فلایت رادار24 (Flightradar24) نشان می دهد که مسیر پروازی این هواپیما از فراز اقیانوس آرام، اقیانوس اطلس و قاره آمریکای شمالی گذشته است. این مسیر طولانی و کم نظیر توجه میلیون ها علاقه مند به صنعت هوانوردی را در سراسر دنیا به خود جلب کرد.
پروژه طلوع آفتاب و تغییرات ساختاری در ایرباس A350-1000ULR
برای انجام چنین پروازهای بسیار طولانی، ایرباس تغییرات مهندسی ویژه ای در این جت ایجاد نموده است. مهم ترین تغییر فنی، اضافه کردن یک مخزن سوخت مرکزی در بخش پشتی هواپیما با ظرفیت 20900 لیتر است. این مخزن اضافی باعث می گردد برد پروازی هواپیما حدود 1852 کیلومتر (1000 میل دریایی) افزایش یابد. با این ارتقاء، هواپیما مطمئن خواهد بود که می تواند مسافت نزدیک به 18520 کیلومتر (10 هزار میل دریایی) میان سیدنی تا لندن یا نیویورک را بدون احتیاج به سوخت گیری مجدد طی کند.
در حال حاضر، شرکت هواپیمایی سنگاپور دارنده طولانی ترین پرواز تجاری بدون توقف دنیا است که نیویورک را به سنگاپور متصل می نماید و رکورد دنیای گینس را در اختیار دارد. این پروازها معمولاً بین 18 تا 19 ساعت طول می کشند و از مدل ایرباس A350-900ULR استفاده می نمایند که گنجایش 161 مسافر را دارد. اما کانتاس با پروژه تازه خود و استفاده از مدل بزرگ تر A350-1000ULR انتظار دارد حداکثر زمان پروازهای تجاری بین سیدنی و نیویورک یا لندن به 21 ساعت و 40 دقیقه برسد که رکورد فعلی دنیا را به راحتی خواهد شکست.
طراحی داخلی این هواپیما نیز برای پروازهای تجاری کاملاً متفاوت از جت های استاندارد خواهد بود. هر هواپیمای کانتاس در این مسیر حداکثر 238 مسافر را حمل خواهد نمود. این رقم کمترین تراکم صندلی را در میان تمام هواپیماهای فعال این مدل در دنیا نشان می دهد. شرکت استرالیایی از فضای خالی ایجاد شده برای افزایش رفاه مسافران استفاده نموده و ایستگاه های پذیرایی خودخدمت (Self-serve) و یک منطقه ویژه تندرستی برای حرکات کششی مسافران در نظر گرفته است. هدف این است که تحمل ساعات طولانی حضور در هواپیما برای مسافران آسان تر گردد.
مدیریت خستگی خلبانان در مسیرهای طولانی و رفاه مسافران
یکی از بخش های کلیدی در طراحی این هواپیمای تازه، استراحتگاه ویژه خلبانان است. این بخش به گونه ای ساخته شده که خلبانان بتوانند بدون ایجاد مزاحمت برای یکدیگر در طول عملیات پروازی وارد محل استراحت شده یا از آن خارج شوند. در پروازهایی که بین 20 تا 23 ساعت به طول می انجامند، مدیریت خستگی خدمه پرواز اهمیت حیاتی دارد. به همین علت، تیم های پروازی شامل چند خلبان مجرب هستند که به صورت شیفتی جابه جا می شوند تا هوشیاری کاملی در اتاقک فرماندهی برقرار باشد.
کاپیتان پرواز بازگشت در اظهارات خود شرح داده است که شیفت های چهار ساعته برای هر خلبان برنامه ریزی شده بود، اما چرخش خدمه هر دو ساعت یک بار انجام می شد. این روش چرخشی باعث می شد وقتی خلبان تازهی وارد کابین می گردد، دو ساعت همپوشانی کاری با خلبان قبلی داشته باشد تا انتقال شیفت به آرام ترین و ایمن ترین شکل ممکن انجام گیرد. در پرواز رفت، چهار خلبان و پنج مهندس آزمایش حضور داشتند، اما در پرواز بازگشت، دو خلبان از شرکت کانتاس نیز به تیم پیوستند تا اولین تجربه عملی خود را با این مدل ارتقایافته کسب نمایند.
این پرواز آزمایشی فوق العاده بازتاب بسیار گسترده ای در میان کاربران اینترنت داشت. طبق گزارش های منتشر شده، بیش از 3.6 میلیون نفر به صورت زنده مسیر پرواز بازگشت از ملبورن به تولوز را به وسیله سایت های ردگیری دنبال کردند. این مقدار استقبال، این پرواز را به دومین پرواز پربازدید در تاریخ پایش های هوایی تبدیل کرد؛ رتبه ای که تنها پس از پرواز اختصاصی حامل تابوت Queen Elizabeth II در سال 2022 قرار می گیرد.
چالش های مالی و تاثیر قیمت سوخت بر پروازهای فوق طولانی
اگرچه راه اندازی این مسیرها از نظر تکنولوژیک یک دستاورد بزرگ محسوب می گردد، اما اقتصاد پروازهای فوق طولانی همیشه با ابهاماتی روبرو است. شرکت کانتاس بیش از 40 درصد از صندلی های این هواپیما را به کلاس های پروازی گران تر مانند فرست کلاس، بزینس و پریمیوم اکونومی اختصاص داده است. این تصمیم به شرکت یاری می نماید با وجود کاهش تعداد کل مسافران، سودآوری بالایی داشته باشد و مسیرهای مستقیم خود را به عنوان یک خدمت لوکس و اختصاصی به مشتریان معرفی کند.
از سوی دیگر، نوسانات بازار انرژی و قیمت سوخت جت می تواند خطری جدی برای سودآوری این پروژه باشد. تنش های منطقه ای و اختلال در مسیرهای رفت وآمد نفتکش ها در تنگه هرمز قیمت دنیای سوخت را افزایش داده است. خطوط هوایی با هزینه های سنگین اضافه برای تامین سوخت روبرو هستند و حتی بعضی شرکت های بزرگ منطقه ای گزارش هایی از زیان مالی به علت جهش قیمت سوخت ارائه نموده اند. اگر این روندهای افزایشی ادامه یابد، قیمت بلیط پروازهای پروژه طلوع آفتاب ممکن است بسیار بالاتر از پیش بینی های اولیه معین گردد.
هزینه حمل سوخت اضافی نیز خود یک مسئله مالی است. در پروازهای فوق طولانی، هواپیما باید بخش زیادی از سوخت خود را فقط برای حمل سوختِ بخش های سرانجامی مسیر بسوزاند. این مسئله نه تنها هزینه ها را بالا می برد، بلکه بازدهی انرژی را نسبت به پروازهای تک توقفه کاهش می دهد. بنابراین کانتاس باید تعادل دقیقی میان قیمت گذاری بلیط ها، جلب مشتریان تجاری و مدیریت هزینه های سنگین سوخت ایجاد کند تا پروژه طلوع آفتاب در درازمدت پایدار بماند.
نگاهی به تاریخچه پروازهای غیرمستقیم و تکامل مسیرهای هوایی
نگاهی به تاریخچه هوانوردی نشان می دهد که رویای اتصال بدون توقف قاره ها همیشه موتور پیشران صنعت هواپیمایی بوده است. در اواسط قرن بیستم، پرواز از استرالیا به اروپا که به مسیر کانگورو معروف بود، چندین روز طول می کشید و احتیاجمند بیش از شش تا هفت توقف در کشورهای مختلف برای سوخت گیری و استراحت خدمه بود. با ورود موتورهای جت به صنعت مسافربری در دهه 1960، تعداد این توقف ها به تدریج کاهش یافت، اما مرزهای دانش مواد و بازدهی سوخت موتورها اجازه پروازهای بیش از 15 ساعت را نمی داد.
در دهه 1980 و 1990 با معرفی هواپیماهای غول پیکری مانند بوئینگ 747، گام بلندی در افزایش برد پروازی برداشته شد، اما همچنان پروازهای بالای 18 ساعت دور از دسترس بودند. گشایش اصلی زمانی رخ داد که نسل تازه موتورهای توربوفن با نسبت کنارگذر بالا و بدنه کامپوزیتی سبک وارد بازار شدند. هواپیماهایی مانند بوئینگ 777 و سپس ایرباس A350 نشان دادند که می توان با کاهش وزن بدنه و مصرف بهینه سوخت، مسافت های فوق طولانی را با دو موتور پایداری بخشید.
پروژه طلوع آفتاب کانتاس در واقع نام خود را از پروازهای حماسی این شرکت در طول جنگ دنیای دوم گرفته است؛ زمانی که خلبانان مجبور بودند مسیرهای خطرناکی را بر فراز اقیانوس هند پرواز نمایند و طلوع خورشید را دو بار در طول یک پرواز ببینند. امروز، تکنولوژی مدرن این امکان را فراهم نموده که آن پروازهای اضطراری و طاقت فرسا به یک تجربه لوکس و استاندارد برای مسافران عادی تبدیل شوند.
تأثیرات زیست محیطی و مصرف سوخت در پروازهای بدون توقف طولانی
یکی از نقد های مهمی که به وسیله کارشناسان محیط زیست به پروازهای فوق طولانی وارد می گردد، مقدار انتشار گازهای گلخانه ای به ازای هر مسافر است. هنگامی که یک هواپیما سوخت اضافی سنگینی را برای طی کردن مسافت های بیش از 15 هزار کیلومتر حمل می نماید، در ساعت های اولیه پرواز، بخش قابل توجهی از انرژی صرف جابه جایی خود سوخت می گردد. این فرمول فیزیکی باعث می گردد پرواز بدون توقف در مقایسه با یک پرواز با یک توقف میانی، ردپای کربنی بیشتری به ازای هر صندلی برجای بگذارد.
صنعت هوانوردی تحت فشار زیادی برای رسیدن به اهداف کربن صفر است و استفاده از سوخت های پایدار هوانوردی (SAF) یکی از راهکارهای اصلی در این زمینه به شمار می رود. ایرباس و کانتاس اعلام نموده اند که در حال آنالیز راه هایی برای استفاده بیشتر از سوخت های تتازهپذیر در این مسیرها هستند. با این حال، مقدار فراوری این سوخت ها در حال حاضر بسیار محدود است و قیمت بسیار بالاتری نسبت به سوخت های فسیلی معمولی دارد.
از سوی دیگر، هواداران پروازهای مستقیم استدلال می نمایند که حذف توقف های میانی، احتیاج به برخاستن و فرود آمدن دوباره هواپیما را که پرمصرف ترین بخش های یک پرواز هستند، از بین می برد. بعلاوه عدم احتیاج به زیرساخت های فرودگاهی جانبی و کاهش ترافیک هوایی در فرودگاه های واسط می تواند بخشی از این مصرف اضافی را جبران کند. کشمکش میان این دو دیدگاه همچنان در محافل کارشناسی هوانوردی ادامه دارد.
پزشکی پرواز و اثرات بیولوژیک بیش از 20 ساعت پرواز بر بدن انسان
حضور در یک محیط بسته با فشار هوای تنظیم شده و رطوبت پایین به مدت بیش از 20 ساعت، چالش های زیست شناختی جدی برای بدن انسان ایجاد می نماید. متخصصان طب هوانوردی هشدار می دهند که نشستن طولانی مدت در چنین شرایطی خطر بروز ترومبوز ورید عمقی (DVT) یا همان لخته شدن خون در پاها را افزایش می دهد. به همین علت طراحی منطقه ویژه تندرستی در ایرباس A350-1000ULR تنها یک حرکت تبلیغاتی نیست، بلکه یک ضرورت پزشکی برای تشویق مسافران به تحرک و انجام حرکات کششی است.
چالش مهم دیگر، بهم خوردن شدید ریتم شبانه روزی بدن یا همان جت لگ (Jet Lag) است. در پروازهایی که از عرض های جغرافیایی متعددی عبور می نمایند، مسافران و خدمه چندین منطقه زمانی را به سرعت طی می نمایند. برای مقابله با این مشکل، شرکت های هواپیمایی از سیستم های نورپردازی پیشرفته هوشمند در داخل کابین استفاده می نمایند که نور خورشید را بازسازی نموده و به تنظیم ترشح هورمون ملاتونین در بدن یاری می نماید. بعلاوه برنامه ریزی وعده های غذایی بر اساس زمان مقصد انجام می گردد تا بدن مسافر سریع تر با زمان تازه سازگار گردد.
کم آبی بدن نیز در پروازهای طولانی یک ریسک همیشگی است. سیستم های تهویه مطبوع هواپیما هوای بسیار خشکی را در کابین گردش می دهند که می تواند باعث خشکی پوست، چشم ها و مخاط تنفسی گردد. در هواپیماهای نسل تازه مانند A350، به لطف استفاده از مواد کامپوزیتی در بدنه، می توان مقدار رطوبت کابین را بدون ترس از زنگ زدگی ساختار هواپیما در سطح بالاتری نگه داشت و فشار هوای معادل ارتفاعات پایین تر را بازسازی کرد که این امر احساس خستگی مسافران را به شکل چشمگیری کاهش می دهد.
جمع بندی نهایی
پرواز 24 ساعته ایرباس A350-1000ULR نقطه عطفی در تاریخ هوانوردی تجاری است که مرزهای جابه جایی میان قاره ای را جابه جا کرد. این پروژه با وجود دستاوردهای بی نظیر مهندسی و فراهم کردن امکان سفر بدون توقف بین دورترین نقاط کره زمین، با چالش های بزرگ مالی مانند چگونگی مدیریت هزینه های سنگین سوخت و مسائل زیست محیطی روبرو است. پیروزیت نهایی پروژه طلوع آفتاب نه تنها به استقبال مسافران از صندلی های گران قیمت، بلکه به توانایی صنعت هوانوردی در مدیریت اثرات بیولوژیک پروازهای طولانی و به کارگیری سوخت های پایدار بستگی دارد. این رویداد، شروعی بر فصل تازهی از ارتباطات دنیای و تغییر الگوی سفر در سال های آینده خواهد بود.
پیشنهاد اختصاصی سردبیر (علیرضا مجیدی)
این مقاله مجذوب کننده و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشته های مرتبط کلیک کنید:
- رقابت تاریخی بوئینگ 747 و ایرباس A380؛ سرانجام دوران غول های چهارموتوره
- تنظیم فشار و رطوبت پرواز در ارتفاع 35 هزار پایی سفرهای هوایی؛ رازهای ساختاری بدنه های کامپوزیتی
- قصرهای پرنده بر فراز اقیانوس؛ تاریخچه فراموش شده هواپیماهای قایقی در دهه 1930 و 1940
- اختلال جت لگ یا پرواززدگی شدید و راهکارهای زیست شناختی تنظیم ساعت بیولوژیک بدن
- آنالیز مکانیسم عملکرد سوخت های پایدار هوانوردی (SAF) و چالش های جایگزینی آن با بنزین جت
- تاریخچه مسیر کانگورو و اولین پروازهای بین قاره ای که چند روز طول می کشیدند